De accountant van 2030: opleiden, organiseren en vooruitkijken

Waarom de toekomst van accountancy draait om mensen die technologie begrijpen - en andersom

Na het eerste artikel over de impact van AI op het vak zelf en de spanning rondom kwaliteit en professioneel oordeel in het tweede artikel, verschuift in het laatste deel van het gesprek tussen Arno Schalck (PIA Group) en Prof. Dr. Niels van Nieuw Amerongen RA (Nyenrode Business Universiteit) de aandacht naar een vraag die misschien wel het meest bepalend is voor de toekomst:

Hoe leiden we accountants op voor een vak dat fundamenteel aan het veranderen is? Want als technologie het werk verschuift, verandert niet alleen wat accountants doen, maar vooral wat zij moeten kunnen.

Van kennis naar vaardigheden

Een van de eerste verschuivingen die zichtbaar wordt, is de veranderende rol van kennis. Waar accountancy lange tijd draaide om het opbouwen van diepgaande vakinhoudelijke kennis, verschuift de nadruk steeds meer naar het vermogen om met informatie om te gaan.

Arno schetst die ontwikkeling aan de hand van eerdere technologische veranderingen. Waar kennis vroeger schaars was en actief moest worden opgezocht, maakte internet die kennis toegankelijk. AI gaat nog een stap verder: zelfs het zoeken en structureren van informatie kan worden uitbesteed. Dat verandert de rol van de accountant fundamenteel. Niet omdat kennis minder belangrijk wordt, maar omdat de waarde ervan verschuift. Het gaat minder om wat je weet, en meer om wat je doet met wat je krijgt aangereikt.

“Je kan de zoektocht naar informatie al uitbesteden aan AI… maar dan moet je wel kunnen beoordelen wat eruit komt.” - Arno Schalck

Daarmee komt de nadruk te liggen op vaardigheden zoals kritisch denken, het stellen van de juiste vragen en het kunnen duiden van context. Volgens Niels is dat precies waar de toekomst van het vak ligt: niet in het verzamelen van informatie, maar in het begrijpen ervan.

Een vak dat meer vraagt maar ook meer biedt

Die verschuiving maakt het vak complexer. Jonge professionals moeten vandaag een bredere combinatie van vaardigheden ontwikkelen dan voorheen. Ze moeten technologisch onderlegd zijn, analytisch sterk, communicatief vaardig en tegelijkertijd inhoudelijk scherp blijven.

Arno benoemt dat spanningsveld expliciet. De vaardigheden die nodig zijn om goed met technologie om te gaan, liggen niet vanzelfsprekend in het verlengde van vaardigheden zoals klantgerichtheid of communicatie. Toch worden ze in het vak steeds vaker gecombineerd.

Dat maakt de lat hoger, maar volgens Niels ook interessanter. Juist doordat het vak complexer wordt, ontstaat er meer ruimte voor ontwikkeling. Het vraagt alleen om een andere manier van opleiden en begeleiden.

Leren in de praktijk, niet alleen uit boeken

Bij Nyenrode Business Universiteit is die verandering al zichtbaar. De opleiding is bewust anders ingericht om beter aan te sluiten op de praktijk. Theorie en praktijk worden niet langer strikt gescheiden, maar juist geïntegreerd.

“We hebben een integratie van de theorieopleiding met de praktijkopleiding… anderhalf jaar van de drie.” - Prof. Dr. Niels van Nieuw Amerongen RA

Dat betekent dat studenten werken met echte vraagstukken uit hun dagelijkse praktijk, die vervolgens in de opleiding worden besproken en verdiept. Die aanpak zorgt ervoor dat leren direct relevant is en dat studenten sneller groeien in hun rol. Technologie speelt daarin een steeds grotere rol, maar niet als los vak. Het zit verweven in de manier waarop problemen worden benaderd en opgelost.

Anders leren denken

Een belangrijk concept dat Niels introduceert, is integrated thinking. Het vermogen om verschillende perspectieven samen te brengen en van daaruit tot een goed onderbouwd oordeel te komen. Dat vraagt om een balans tussen breed denken en keuzes maken. Niet alleen analytisch, maar ook sociaal. Accountants moeten begrijpen welke belangen spelen, welke stakeholders betrokken zijn en hoe verschillende perspectieven samenkomen in één beslissing. Volgens Arno is dat precies wat nodig is om technologie goed te benutten. AI kan helpen bij het verzamelen en structureren van informatie, maar het is aan de accountant om die informatie in context te plaatsen en te vertalen naar een oordeel.

Daarmee wordt duidelijk dat technologie het denken niet vervangt, maar juist vraagt om beter denken.

Het risico van minder ervaring

Tegelijkertijd brengt AI ook een risico met zich mee dat minder zichtbaar is, maar mogelijk grote impact heeft op de lange termijn. Traditioneel bouwen accountants hun ervaring op door repetitieve taken uit te voeren en geleidelijk complexere werkzaamheden op te pakken. Die eerste fase - het “leren door doen” - vormt de basis voor patroonherkenning en professioneel oordeel.

Maar als AI juist die taken overneemt, ontstaat de vraag: hoe bouwen jonge accountants dan nog die ervaring op? Arno benoemt dat als een van de grootste uitdagingen.

“Het grootste risico is dat juniors die patroonherkenning niet meer kunnen opbouwen.” - Arno Schalck

Volgens hem vraagt dat om een andere manier van opleiden. Niet minder aandacht voor de basis, maar juist een bewuste inrichting van hoe ervaring wordt overgedragen. Dat kan bijvoorbeeld door intensievere begeleiding, samenwerking met ervaren collega’s en het creëren van leermomenten die verder gaan dan alleen het uitvoeren van taken.

Niels ziet daarin ook een verschuiving in de organisatiestructuur. Het klassieke piramidemodel blijft bestaan, maar de invulling verandert. De relatie tussen ervaren professionals en jong talent wordt belangrijker, juist omdat kennis minder vanzelfsprekend via taken wordt opgebouwd.

Nieuwe rollen, nieuwe teams

Naast individuele ontwikkeling verandert ook de manier waarop teams zijn opgebouwd. Accountancy wordt steeds minder een discipline die op zichzelf staat en steeds meer een samenspel van verschillende expertises. Waar teams vroeger vooral uit accountants bestonden, ontstaat nu een omgeving waarin ook data-analisten, IT-specialisten en mogelijk AI-experts een rol spelen. Volgens Niels betekent dit dat accountants niet alleen hun eigen vak moeten beheersen, maar ook moeten kunnen samenwerken met en aansturen van specialisten uit andere domeinen.

Arno koppelt dat aan het concept van de T-shaped professional: iemand met een brede basiskennis en tegelijkertijd diepgang op één specifiek onderwerp.

“Je moet breed zijn, maar ook diep op één punt.” - Arno Schalck

Die combinatie maakt teams sterker. Niet omdat iedereen alles moet kunnen, maar omdat de gezamenlijke kennis breder en dieper wordt.

Samen leren in een veranderende wereld

Wat in dit gesprek steeds duidelijker wordt, is dat de ontwikkeling van het vak sneller gaat dan traditionele opleidingsmodellen kunnen bijhouden. Niels benoemt dat treffend: tegen de tijd dat een nieuwe opleiding is ingericht, zijn de ontwikkelingen alweer verder.

“De inkt is nog niet droog of de ontwikkelingen zijn alweer verder.” – Prof. Dr. Niels van Nieuw Amerongen RA

Dat vraagt om een andere manier van samenwerken tussen onderwijs en praktijk. Niet als losse werelden, maar als een continu gesprek waarin ervaringen worden gedeeld en inzichten worden teruggekoppeld.

Arno ziet daarin een duidelijke rol voor samenwerking, juist om te begrijpen waar technologie goed werkt en waar de grenzen liggen. Niet alleen vanuit efficiëntie, maar ook vanuit kwaliteit en verantwoordelijkheid.

De accountant van 2030

Wanneer het gesprek zich richt op de toekomst, ontstaat er geen eenduidig beeld - en dat is veelzeggend.

Niels spreekt over de “super-accountant”: een professional die technologie begrijpt, verbanden ziet en complexe vraagstukken kan overzien. Iemand die niet alleen controleert, maar ook adviseert en waarde toevoegt. Arno is voorzichtiger in zijn voorspelling.

“Hoe de accountant in 2030 eruitziet? Ik heb geen idee.” - Arno Schalck

Die onzekerheid onderstreept hoe snel de ontwikkelingen gaan. Tegelijkertijd ziet hij wel duidelijke contouren. De accountant zal dichter bij de klant staan, meer adviserend werken en minder tijd besteden aan puur uitvoerend werk. De controlerende rol blijft bestaan, maar wordt aangevuld met een bredere verantwoordelijkheid. De accountant van de toekomst is iemand die technologie inzet om beter inzicht te krijgen, sneller te schakelen en meer waarde te leveren.

Een gezamenlijke opdracht

Wat deze reeks gesprekken uiteindelijk duidelijk maakt, is dat AI niet alleen een technologische ontwikkeling is. Het is een verandering die het hele vak raakt - van uitvoering tot opleiding en van organisatie tot markt.

Dat maakt het ook een gezamenlijke opdracht. Voor organisaties, om technologie verantwoord te implementeren. Voor opleiders, om studenten voor te bereiden op een ander soort vak. En voor de sector als geheel, om nieuwe kaders te ontwikkelen die passen bij deze realiteit.

De samenwerking tussen PIA Group en Nyenrode Business Universiteit laat zien hoe die werelden dichter bij elkaar kunnen komen. Niet als abstract idee, maar als concrete manier om samen te leren, te experimenteren en richting te geven aan de toekomst.

Want uiteindelijk ligt de kracht van accountancy niet in technologie alleen. Maar in hoe mensen die technologie gebruiken om betere keuzes te maken.

Dit is het einde van dit drieluik aan interviews tussen Arno Schalck, Group CIO van PIA Group, en Prof. dr. Niels van Nieuw Amerongen RA van Nyenrode Business Universiteit over de impact van AI op het accountancy vak. Vind je het interessant om de andere 2 artikelen ook terug te lezen, kijk dan hier

Artikel 1 Waarom AI het accountancyvak niet alleen versnelt, maar fundamenteel verandert

Artikel 2 AI in accountancy: een blik op kwaliteit, scepticisme en verantwoordelijkheid

PIA Group en Nyenrode Business Universiteit gaan ook in de toekomst verder met hun partnerschap in de accountancy leerstoel, dus er komt nog veel meer aan.